سوره ضحی (سوره ۹۳)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَٱلضُّحَىٰ ﴿١﴾ وَٱلَّيْلِ إِذَا سَجَىٰ ﴿٢﴾ مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ ﴿٣﴾ وَلَلْـَٔاخِرَةُ خَيْرٌۭ لَّكَ مِنَ ٱلْأُولَىٰ ﴿٤﴾ وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَىٰ ﴿٥﴾ أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًۭا فَـَٔاوَىٰ ﴿٦﴾ وَوَجَدَكَ ضَآلًّۭا فَهَدَىٰ ﴿٧﴾ وَوَجَدَكَ عَآئِلًۭا فَأَغْنَىٰ ﴿٨﴾ فَأَمَّا ٱلْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ ﴿٩﴾ وَأَمَّا ٱلسَّآئِلَ فَلَا تَنْهَرْ ﴿١٠﴾ وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ ﴿١١﴾
ترجمه:
به نام خداوند رحمتگر مهربان
۱. سوگند به روشنایی روز، (وَٱلضُّحَىٰ)
۲. و سوگند به شب هنگامی که آرام گیرد. (وَٱلَّيْلِ إِذَا سَجَىٰ)
۳. [ای پیامبر] پروردگارت تو را رها نکرده و دشمن نداشته است. (مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ)
۴. و مسلماً آخرت [و آینده] برای تو از دنیا [و گذشته] بهتر است. (وَلَلْـَٔاخِرَةُ خَيْرٌۭ لَّكَ مِنَ ٱلْأُولَىٰ)
۵. و به زودی پروردگارت آنقدر به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوی. (وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَىٰ)
۶. آیا تو را یتیم نیافت، پس پناه داد؟ (أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًۭا فَـَٔاوَىٰ)
۷. و تو را سرگشته [در امر هدایت] یافت، پس هدایت کرد. (وَوَجَدَكَ ضَآلًّۭا فَهَدَىٰ)
۸. و تو را نیازمند یافت، پس بینیازی بخشید. (وَوَجَدَكَ عَآئِلًۭا فَأَغْنَىٰ)
۹. پس [حال که بینیاز شدی] اما یتیم را میازار. (فَأَمَّا ٱلْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ)
۱۰. و اما سائل [نیازمند] را مران. (وَأَمَّا ٱلسَّآئِلَ فَلَا تَنْهَرْ)
۱۱. و اما درباره نعمت پروردگارت [با مردم] سخن بگو [و شکر کن]. (وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ)
تفسیر اجمالی و پیام اصلی سوره:
این سوره مکی، خطاب به پیامبر اکرم (ص) و در حقیقت به همه مؤمنان است. محتوای اصلی آن عبارت است از:
۱. دلداری و مهرورزی خدا: خداوند با سوگندهای مهم، به پیامبرش اطمینان میدهد که هرگز او را رها نکرده و آینده ای درخشان در انتظارش است.
۲. یادآوری نعمتهای گذشته: خداوند نعمت های بزرگی مانند پناه دادن به یتیم، هدایت از گمراهی و بینیازی از فقر را به پیامبر یادآوری می کند.
۳. تکلیف در برابر نعمتها: در قبال این نعمت ها، وظایف اخلاقی سنگینی مانند حمایت از یتیم، برخورد نیک با نیازمندان و شکرگزاری از نعمت های الهی بر عهده انسان گذاشته می شود.
سوره ضحی را چند بار بخوانیم؟
در متون دینی تعداد مشخص و ثابتی برای خواندن سوره ضحی جهت یک نیاز خاص (مانند بازگشت معشوق) ذکر نشده است. قرآن، کتاب ذکر، هدایت و تفکر است و نباید آیات آن را به صورت طلسم و با تکرارهای خاص برای اهداف مادی به کار برد.
اما به طور کلی در روایات:
برای ثواب و فضیلت کلی تلاوت قرآن و این سوره خاص، احادیثی وجود دارد. بعنوان مثال:
-
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «کسی که سوره ضحی را بخواند، خداوند ده برابر تعداد مسکینان و نیازمندانی که در زمان پیامبر(ص) و بعد از ایشان صدقه داده اند به او پاداش می دهد.» (بحارالانوار، ج۸۹، ص۳۰۵ – این نوع احادیث معمولا برای تشویق به تلاوت کلی قرآن است).
-
در برخی منابع آمده که خواندن این سوره در نمازهای مستحبی (مانند نماز شب) مورد توصیه قرار گرفته است.
نکته مهم و هشدار:
سوره ضحی، یک “دعا” یا “ذکر” برای بازگرداندن معشوق نیست. هدف آن تذکر، تسلی خاطر و تعلیم اخلاق است. استفاده از آیات قرآن به عنوان “طلسم” یا “ورد” برای اجبار احساسات دیگران نه تنها بی فایده است بلکه ممکن است از نظر شرعی دارای اشکال باشد؛ زیرا قرآن کتاب هدایت است، نه ابزار سفلیم.





