دعای جنگ امیرالمومنین

دعایی که به «دعای جنگ امام علی (ع)» یا «دعای الهادی» معروف است از دعاهای مشهور و پراهمیت در فرهنگ شیعی است که منسوب به حضرت علی (علیه السلام) است و گفته میشود ایشان آن را در آستانه برخی نبردها، مانند جنگ صفین، میخواندند. این دعا علاوه بر ابعاد رزمی و درخواست نصرت از خداوند، سرشار از مفاهیم عمیق عرفانی، اخلاقی و توحیدی است.

متن دعای جنگ (مشهور به دعای الهادی)

بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ
اللَّهُمَّ أَنْتَ ثَقَتِي وَ أَنْتَ رَجَائِي وَ أَنْتَ مُعْتَمَدِي وَ مُعَوَّلِي
اللَّهُمَّ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِي وَ إِلَيْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِي
اللَّهُمَّ إِلَيْكَ مَدَدْتُ يَدِي وَ عَلَى فَضْلِكَ مَعْوَلِي وَ رَجَائِي
اللَّهُمَّ أَنْصُرْنِي وَ لَا تَنْصُرْ عَلَيَّ وَ امْكُرْ لِي وَ لَا تَمْكُرْ عَلَيَّ
اللَّهُمَّ اهْدِنِي وَ انْصُرْنِي عَلَى أَعْدَائِي
اللَّهُمَّ أَيِّدْنِي وَ اسْتَعْمِلْنِي بِطَاعَتِكَ وَ طَاعَةِ رَسُولِكَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ بَهَائِكَ بِأَبْهَاهُ وَ كُلُّ بَهَائِكَ بَهِيٌّ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِبَهَائِكَ كُلِّهِ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ جَمَالِكَ بِأَجْمَلِهِ وَ كُلُّ جَمَالِكَ جَمِيلٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِجَمَالِكَ كُلِّهِ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ جَلَالِكَ بِأَجَلِّهِ وَ كُلُّ جَلَالِكَ جَلِيلٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِجَلَالِكَ كُلِّهِ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ عَظَمَتِكَ بِأَعْظَمِهَا وَ كُلُّ عَظَمَتِكَ عَظِيمَةٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِعَظَمَتِكَ كُلِّهَا
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ نُورِكَ بِأَنْوَرِهِ وَ كُلُّ نُورِكَ نَيِّرٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِنُورِكَ كُلِّهِ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ رَحْمَتِكَ بِأَرْحَمِهَا وَ كُلُّ رَحْمَتِكَ رَحِيمَةٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ كُلِّهَا
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ كَلِمَاتِكَ بِأَتَمِّهَا وَ كُلُّ كَلِمَاتِكَ تَامَّةٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِكَلِمَاتِكَ كُلِّهَا
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ أَسْمَائِكَ بِأَكْبَرِهَا وَ كُلُّ أَسْمَائِكَ كَبِيرَةٌ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَسْمَائِكَ كُلِّهَا
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمُحَمَّدٍ نَبِيِّكَ وَ رَسُولِكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَنْصُرَنِي وَ تَمْكُرَ لِي وَ لَا تَمْكُرَ عَلَيَّ وَ تُيَسِّرَ لِيَ الْأُمُورَ وَ تُعِينَنِي وَ لَا تُعِينْ عَلَيَّ وَ تُسَلِّطَنِي وَ لَا تُسَلِّطْ عَلَيَّ وَ تَهْدِيَنِي وَ تَهْدِيَ بِي وَ تَرْزُقَنِي وَ تَرْزُقَ بِي وَ تُعَلِّيَنِي وَ تُعَلِّيَ بِي وَ تَرْفَعَنِي وَ تَرْفَعَ بِي وَ تَغْفِرَ لِي وَ تَغْفِرَ بِذُنُوبِي كُلِّهَا وَ تَسْتَجِيبَ لِي دُعَائِي وَ تَقْضِيَ حَوَائِجِي وَ تَفُكَّ رِقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ تُدْخِلَنِي الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِكَ وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

ترجمه فارسی دعای جنگ امیرالمومنین

به نام خدا و به [یاری] خدا و بر آیین رسول خدا (که درود خدا بر او و خاندانش باد).
خدایا، تو پشتیبان منی و تو امید منی و تو اعتماد و تکیه گاه منی.
خدایا، رویم را به سوی تو کردم و کارم را به تو واگذار کردم.
خدایا، به سوی تو دست نیاز گشودم و بر فضل تو تکیه و امید دارم.
خدایا، مرا یاری کن و [دشمنانم را] بر من یاری مده. برایم تدبیر کن و بر ضد من تدبیر مکن.
خدایا، مرا هدایت کن و بر دشمنانم پیروزم گردان.
خدایا، مرا تأیید کن و به طاعت خود و طاعت رسولت محمد (که درود خدا بر او و خاندانش باد) به کارم گیر.
خدایا، از بهاء و شکوهت درخواست میکنم به برترین بهائت و همه بهاء و شکوهت باشکوه است. خدایا، من از تو به تمام بهاء و شکوهت درخواست میکنم.
خدایا، از جمالت درخواست میکنم به زیباترین جمالت، و همه جمالت زیباست. خدایا، من از تو به تمام جمالت درخواست میکنم.
خدایا، از جلالت درخواست میکنم به بزرگترین جلالت، و همه جلالت بزرگ است. خدایا، من از تو به تمام جلالت درخواست میکنم.
خدایا، از عظمتت درخواست میکنم به بزرگترین عظمتت، و همه عظمتت بزرگ است. خدایا، من از تو به تمام عظمتت درخواست میکنم.
خدایا، از نورت درخواست میکنم به روشنترین نورت، و همه نورت روشنی بخش است. خدایا، من از تو به تمام نورت درخواست میکنم.
خدایا، از رحمتت درخواست میکنم به رحمت گرترین رحمتت، و همه رحمتت رحمتگر است. خدایا، من از تو به تمام رحمتت درخواست میکنم.
خدایا، از کلماتت درخواست میکنم به کاملترین کلماتت، و همه کلماتت کامل است. خدایا، من از تو به تمام کلماتت درخواست میکنم.
خدایا، از نام هایت درخواست میکنم به بزرگترین نام هایت، و همه نام هایت بزرگ است. خدایا، من از تو به تمام نام هایت درخواست میکنم.
خدایا، از تو به [حق] محمد، پیامبر و فرستاده ات (که درود خدا بر او و خاندانش باد) درخواست میکنم. خدایا، بر محمد و آل محمد درود فرست.
خدایا، از تو درخواست میکنم که بر محمد و آل محمد درود فرستی و مرا یاری کنی و برایم تدبیر کنی و بر ضد من تدبیر نکنی و کارها را برایم آسان کنی و مرا یاری دهی و [دیگران را] بر من یاری ندهی و مرا مسلط کنی و [کسی را] بر من مسلط نکنی و مرا هدایت کنی و [دیگران را] به وسیله من هدایت کنی و به من روزی دهی و [دیگران را] به وسیله من روزی دهی و مرا بلند مرتبه کنی و [دیگران را] به وسیله من بلند مرتبه کنی و مرا بالا ببری و [دیگران را] به وسیله من بالا ببری و گناهانم را بیامرزی و تمام گناهانم را بیامرزی و دعایم را مستجاب کنی و حاجت هایم را برآوری و مرا از آتش [دوزخ] رهایی بخشی و به رحمتت مرا به بهشت درآوری و تو بهترین رحم کنندگانی.
ستایش مخصوص خداوند پروردگار جهانیان است.

تفسیر و نکات کلیدی دعای جنگ امیرالمومنین

این دعا یک سند معنوی و تربیتی بسیار غنی است و فراتر از یک درخواست برای پیروزی در نبرد فیزیکی است. مهمترین ابعاد آن عبارتند از:

1. توحید محض و وابستگی کامل به خدا:

• دعا با تأکید بر نام خدا و قرار دادن تمام اعتماد و تکیه بر او آغاز میشود. این، روحیه «توکل» واقعی را نشان میدهد؛ یعنی حتی در صحنه جنگ، پیروزی نهایی را از خدا میداند نه از نیرو و عدد.

2. تقدم هدایت بر نصرت:

• درخواست هدایت (اهْدِنِي) مقدم بر درخواست نصرت (انْصُرْنِي) آمده است. این نشان میدهد که هدف اصلی، حرکت در مسیر حق است و پیروزی، وسیله ای برای استقرار آن حق است، نه هدفی برای قدرتطلبی شخصی.

3. اخلاص در نیت و عمل:

• عبارت «وَ اسْتَعْمِلْنِي بِطَاعَتِكَ» (مرا به طاعت خود به کار بگیر) نشان دهنده درخواست امام از خداوند است که حتی در جنگ، او را وسیله ای برای اطاعت از فرمان خدا قرار دهد. نبرد برای خدا (فی سبیل الله) و برای احیای دین اوست.

4. توسل به اسماء و صفات الهی:

• بخش عمده ای از دعا، درخواست از خداوند به واسطه صفات کمالیه او مانند بهاء (شکوه)، جمال (زیبایی)، جلال (عظمت)، نور، رحمت، کلمات و اسماء الهی است. این نشان دهنده شناخت عمیق امام از خداوند و مسیر توسل است. گوینده با این کار، خواسته های مادی و معنوی خود را به زیباترین و کاملترین صفات خداوند گره میزند.

5. درخواستهای دوگانه برای خیر دنیا و آخرت:

• دعا ضمن درخواست پیروزی و تسلط در میدان جنگ (تُسَلِّطَنِي)، همزمان طلب آمرزش گناهان (تَغْفِرَ لِي) و ورود به بهشت (تُدْخِلَنِي الْجَنَّةَ) را میکند. این تلفیق، نگرش اسلام به جنگ را نشان میدهد: جهاد، عبادتی است که هم برای اصلاح جامعه (إصلاح) است و هم برای تکامل روحی جهادگر.

6. درخواست خیر بودن برای دیگران:

• عباراتی مانند تَهْدِيَ بِي، تَرْزُقَ بِي، تُعَلِّيَ بِي (به وسیله من هدایت/روزی/بلندمرتبگی بدهی) از اوج بزرگ منشی و رسالت یک رهبر الهی حکایت دارد. او نه تنها برای خود بلکه آرزو میکند وسیله ای برای هدایت و برکت برای دیگران باشد.

7. پرهیز از غرور و در امان ماندن از مکر دشمن:

• درخواست های مکرر مانند لَا تَنْصُرْ عَلَيَّ، لَا تَمْكُرْ عَلَيَّ، لَا تُسَلِّطْ عَلَيَّ نشان دهنده هوشیاری کامل امام است. او از خدا میخواهد که حتی امکان شکست و چیرگی دشمن را از بین ببرد، زیرا میداند که پیروزی تنها از جانب خداست.

8. ختم دعا با حمد:

• دعا با «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» پایان مییابد که نشانگر حالتی از رضا و سپاس است، حتی پیش از برآورده شدن حاجت.

جمع بندی دعای جنگ امیرالمومنین

این دعا، منشور یک جنگجوی الهی (مجاهد فی سبیل الله) است. امام علی (ع) در این دعا به همه رزمندگان راه حق می آموزد که جنگ را با توکل، اخلاص، طلب هدایت، توسل به خدا و نیت قربت آغاز کنند و پیروزی نهایی را تنها از او بخواهند. این دعا نمونه ای درخشان از تلفیق عرفان، اخلاق و جهاد در مکتب تشیع است.

این دعا در منابع معتبری همانند «مصباح المتهجد» شیخ طوسی و «البلد الامین» کفعمی نقل شده و معمولا در ادعیه مرتبط با جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و نیز برای حل مشکلات سخت توصیه شده است.